4 Ekim Hayvan Hakları Günü

Ara sıra anılması gerekenlerden; Johan Cruyff

Valeri Lobanovski, Arrigo Sacchi, Rinus Michels, şimdilerde Jürgen Klopp ve Josep Guardiola futbol üzerine çok düşünen ve oyunu yeniden tanımlayan teknik direktörler. Fakat Cruyff, futbolun dilini ve alfabesini yeniden icat etti.
1. Fikirlerini Sahanın İçinde "Oyuncu" Olarak Doğurması
Rinus Michels "Total Futbol" fikrini tahtaya çizdiğinde, sahada o fikre can veren, takım arkadaşlarını bir orkestra şefi gibi parmağıyla yönlendiren kişi Johan Cruyff'tu. Cruyff, taktiği sadece kulübede kurgulamadı; üç Ballon d'Or kazanmış bir süperstar olarak, o felsefenin kusursuz uygulayıcısı oldu. Futbol tarihinin hem oyunculuk hem de teknik direktörlük kariyerinde dünyayı kökten değiştirebilmiş başka hiçbir figürü yoktur.

2. Sadece Bir Takım Değil, Bir "Kulüp Kültürü" İnşa Etmesi
Guardiola, Klopp veya Sacchi harika takımlar yarattılar, kupalar kazandılar ve gittikleri yerlere kendi sistemlerini entegre ettiler. Ancak Cruyff, Ajax ve Barcelona’nın DNA’sını sıfırdan yazdı.Barcelona'nın meşhur altyapısı La Masia'yı kurdurdu.
7 yaşındaki çocuktan A takım oyuncusuna kadar herkesin aynı oyun felsefesiyle (3-4-3 veya 4-3-3) oynamasını zorunlu kıldı.
Bugün Barcelona dendiğinde akla gelen pas oyunu, estetik ve futbol kimliği tamamen Cruyff'un mirasıdır. Kulübeden ayrıldıktan onlarca yıl sonra bile kulübün anayasası olarak kalmıştır.

3. Diğer Dehaların Onun "Öğrencisi" Olması
Bugün modern futbolu yöneten Pep Guardiola, doğrudan Johan Cruyff'un Barcelona'daki "Rüya Takım"ında (Dream Team) onun tarafından keşfedilmiş, oyun kurucu yapılmış ve yetiştirilmiş bir öğrencidir. Guardiola her fırsatta, "Cruyff olmasaydı ben burada olmazdım, Barcelona modern tarihi yazamazdı, o olmasa biz hiçbir şeydik" diyerek onun yaratıcı gücünü itiraf eder. Yani bugün hayranlıkla izlediğimiz Guardiola futbolunun kök hücreleri Cruyff'a aittir.

4. Pragmatizmi Reddeden "Estetik" Takıntısı
Lobanovski futbolu matematiksel bir denkleme döktü; Sacchi geometrik bir savunma disiplini getirdi; Klopp ise fiziksel yoğunluğu zirveye çıkardı. Hepsinin merkezinde "kazanmak" için geliştirilmiş formüller vardı. Cruyff ise kazanmayı sadece bir sonuç olarak gördü, onun için asıl olan oyunun güzelliği ve izleyiciye keyif vermesiydi. "Kazanmak önemlidir ama kendi tarzınla kazanmak, işte en büyük meydan okuma budur" diyerek futbolu bir spor olmaktan çıkarıp bir sahne sanatına dönüştürdü.

Yeterince nankörlük yapamamıştık.

Salih Sali'dan dan dan!..

Salah Baba

Kazandığımız kupalara insan gibi davranıp, onu İstanbul'da ve Trabzon'da gezdirmemiz, Boğaz Köprüsü'nde tur attırıp Ganita'da kupayla çay içmemiz filan çok enteresan.

Viva Espana!

Burada Alay Cihan'ın fotoğrafının kullanılması, onun iyi oyuncu olmasındandır.

Beşi bir yerde olarak da alabilirsiniz. O kadar değerlidir yani.

Yıllar sonra bu koruyla ilgili ilk filmi Hollywood’un siyonistleri çeker. “Para nerede, biz orada” misali.

Messi, Arjantin Milli Takımı kadrajından çıkıyor.

Yapay zeka ile yaptığım, "Messi ve İniesta" sohbetinden. 

1. Bilimsel Teori: Zamanın Göreli Yavaşlaması (Slowing Down Time Passing)
Pubmed'de yayınlanan "Can Lionel Messi's brain slow down time passing?" gibi nörofizyolojik çalışmalara göre, Messi ve Iniesta gibi dehaların beyinlerindeki nöral iletim hızı ve sinaptik iletkenlik normal popülasyondan çok daha yüksektir. 

Görsel İşleme Hızı: Bu oyuncuların görsel korteksleri ve kortikal sütunları, saniyede sıradan bir insandan çok daha fazla kare (frame) işler (Bunu hızlı beta ve gama osilasyonları sağlar).
Ağır Çekim Etkisi: Siz televizyondan maçı izlerken Ramos’un Messi’ye dalışını çok hızlı bir hareket olarak görürsünüz. Ancak Messi’nin yüksek hızlı sinir sistemi sayesinde, onun beyninde bu sahne "ağır çekimde" akar. Zaman onun zihninde yavaşladığı için, tehlikeyi saliseler önce sezer, ona göre pozisyon alır ve darbeyi minimum hasarla atlatır. Panik ve öfke, zaman darlığından doğar; zamanı genişletebilen bir zihin ise panik yapmaz. 

2. İleri Derecede Öngörüsel İşleme (Predictive Processing)
Sinirbilimci Eiman Azim ve nöroatletizm uzmanlarının çalışmalarına göre, Messi sahada sadece koşmaz; beyni sürekli olarak "ileri yönlü simülasyonlar" çalıştırır. Head-check (başını sürekli çevirerek sahayı tarama) hareketleriyle zihninde 3 boyutlu bir alan haritası oluşturur. Beyin, hareketlerin büyük kısmını bilincin yönetimine bırakmadan otomatikleştirmiştir (Automaticity). Motor beceriler o kadar otomatiktir ki, beyin bilişsel kapasitesinin (RAM) %90'ını boşa çıkarır.
Boşa çıkan bu devasa kapasite, tamamen "çevreyi okumaya ve duyguları yönetmeye" harcanır. Bu yüzden Pepe ona tekme attığında, Messi’nin prefrontal korteksi o kadar serbest ve güçlüdür ki, amigdaladan yükselen "Ona yumruk at!" ilkel dürtüsünü saliseler içinde söndürür. 

3. Sosyal Beyin ve Eksiklik/Fazlalık Meselesi
Sizin sorduğunuz "Bu bir otizm mi yoksa başka bir şey mi?" sorusunun nörolojik cevabı şudur: Bu bir "Bilişsel Darboğaz Optimizasyonu"dur. Normal insanlar sosyal sinyallere, egoya, "bana ne dedi, arkamdan ne planladı" düşüncelerine çok büyük bir beyin enerjisi harcarlar. Messi ve Iniesta ise evrimsel olarak futbol sahası gibi dar, kuralları net, amaca yönelik bir simülasyonun içinde maksimum verimlilikle çalışacak şekilde zihinsel evrim geçirmişlerdir.
Onların bu aşırı sakinliği, sosyal zekalarının veya duygularının "eksik" olmasından değil; yüksek stres anında enerjiyi sıradan insanların harcadığı "ego, intikam, hak arama" kanallarına değil, tamamen "uzamsal çözümleme ve amaca yönelik eylem" kanallarına akıtmalarından (hiper-fokus) kaynaklanır.

Trabzon'a, Beton Helva dondurması için bile gidilir. Çayeli'nde çocukluğuma ait eşsiz lezzetler barındıran Sarıçam Pastanesi'ndeki tadı aldığım yer.

PUPİK - Ablacığım, şu koltuğu ittirip durmasan mı acaba?

Herkesin bir derdi var, durur içerisinde!

Oğuz Aral, karikatürünü, yazısını, çizgi romanını, köşesini geciktiren arkadaşlarımıza, rotatifler beklemez evladım” derdi.

İyidir be, nolsun!

Nasipse iyi bir gişe bekliyoruz.

Matthew Rhys'ı, Marlon Brando, Toshiro Mifune, Daniel Day Lewis ve Ricardo Darin'in yanına ekledim.

Rhys'ın, The Beast İn Me, Perry Mason ve Widow's Bay'daki oyunculuğunu övmek için dünyanın en iyi futbolcusu Messi'yi örnek göstereceğim. Birçok iyi futbolcu var ama o başka; diğer futbolcuların / oyuncuların yapamadığı şeyleri yapıyor. 

Matthew Rhys, bir projesinde zengin, pervasız, empatisiz, zalimliğe varan bir hedonist burjuva, diğerindeki bezgin, bıkkın ama işinde titiz kenar kıyıdaki bir dedektif ve diğerindeyse bulunduğu adadaki başkanlığını layıkıyla yapmak isteyen ama korku ve cesaret arasında gidip gelen, adanın turizmi ve geleceği için katil de olabilecek, ama aynı zamanda öldürülebilecek belediye başkanına dönüşüyor. 

Matthew Rhys'ı, Emmy tarihinde aynı törende, hem komedi hem de mini dizi dallarında başrol ödülü kazanan ilk erkek oyuncu olarak tarihe geçtiği için değil, bir önceki oynadığı karakterinden bir gram mimik ödünç almadan yeni bir ruha büründüğü için en iyiler listeme ekledim.

Dostluğumuz, sanki Sarıyer’de, Hüseyin ve Haydar’ın evinde sabahlayıp birlikte Gırgır’a gidecekmişiz gibi kesintisiz devam eden Meral Onat’la, Ters Dergi imza gününde buluştuk.

Kadıköy Çizgi Festivali 2026'dan...

Münih Oktoberfest 2026'dan bildiriyorum...

ILGIN’IN GÜNLÜĞÜ - Dede, Muhamed Salah‘ın attığı üçüncü golü bir daha seyredelim mi?

Laz Marks Emice Ters Dergi'ye yazdı.

Salih'ten...

Salih Sali

Türkiye'deki mesleklerin en namuslularından; karikatüristler. En genci 50 yaşında ama hala yazıp çiziyorlar, üretiyorlar ve eğilmiyor, bükülmüyorlar.